Cú bắt tay lịch sử giữa Việt Nam và NVIDIA không chỉ thúc đẩy sự phát triển vượt bậc của công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) tại Việt Nam theo chuẩn mực quốc tế, mà còn mở ra cơ hội phát triển cho hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và ngành công nghệ cao tại Đông Nam Á.

Thị trường Trung Quốc

Dẫn lời một số chuyên gia, Hãng tin CNBC cho biết việc Mỹ đưa ra các hạn chế xuất khẩu chip sang Trung Quốc không có khả năng làm gián đoạn nguồn cung chip vì các công ty đã tính toán dịch chuyển nhà máy sang Việt Nam và Ấn Độ.

Hồi tháng 10 vừa qua, Mỹ yêu cầu các công ty phải có giấy phép mới được xuất khẩu chip sang Trung Quốc. Thậm chí, những công ty sử dụng thiết bị có nguồn gốc từ Mỹ để sản xuất chip xuất khẩu sang Trung Quốc cũng phải được Washington sự chấp thuận.

Các hạn chế này đã gây ảnh hưởng đáng kể đến ngành công nghiệp chip có trị giá 600 tỉ USD. Tuy nhiên, điều này không quá đáng lo vì nhiều năm gần đây, các nhà sản xuất chip có nhà máy tại Trung Quốc đã tìm cách dịch chuyển sang nước khác. Nguyên nhân chủ yếu là chi phí nhân công tại Trung Quốc gia tăng, cùng với những gián đoạn chuỗi cung ứng do dịch bệnh gây ra.

Việt Nam đã nổi lên là một cơ sở sản xuất thay thế cho Trung Quốc cho các nhà sản xuất chip toàn cầu. Việt Nam đã đầu tư hàng tỉ USD để thành lập các trung tâm nghiên cứu và giáo dục nhằm thu hút các nhà sản xuất chip lớn đến đây.

Các nhà sản xuất toàn cầu

Trong giai đoạn 2015-2020, ngành công nghiệp sản xuất của Việt Nam đã nhận được các khoản đầu tư trực tiếp nước ngoài từ Hàn Quốc và Nhật Bản với tổng trị giá ước tính 376 tỷ USD. Trong đó Samsung Electronics đóng góp 1/4 tổng vốn đầu tư từ Hàn Quốc.

Trước đó, “gã khổng lồ” Intel của Mỹ đã thành lập nhà máy đóng gói chip lớn nhất tại Việt Nam, trong khi LG Electronics, vào năm 2021, công bố đầu tư hơn 1 tỷ USD vào Hải Phòng của Việt Nam để mở rộng công suất màn hình OLED. Gần đây nhất, LG Electronics tiếp tục lên kế hoạch đầu tư thêm 1 tỷ USD vào Việt Nam, thông qua việc huy động vốn từ các ngân hàng đầu tư toàn cầu.

Ngoài lĩnh vực sản xuất, Samsung Electronics cũng đang xây dựng một trung tâm R&D tại Hà Nội, trong khi phòng thí nghiệm thử nghiệm duy nhất của Qualcomm ở Đông Nam Á cũng được đặt tại thành phố này. Panasonic và Toshiba được cho là cũng đang xem xét thực hiện R&D tại Việt Nam.

Cho đến nay, Việt Nam có tổng số 335 khu công nghiệp với tổng quy mô 100.000 ha và đang tiếp tục mở rộng thêm nhiều khu công nghiệp để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng từ các nhà đầu tư nước ngoài.

Số liệu của Hiệp hội Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài của Việt Nam (VAFIE) cho thấy đầu tư FDI chiếm tỷ trọng cao nhất trong tổng dòng vốn với tỷ lệ tăng từ 44% năm 2019 lên 51,34% năm 2022. Đáng chú ý, số vốn đăng ký mới của Việt Nam cũng tăng lên hàng năm với số tiền trung bình cho mỗi dự án tăng từ 4,3 triệu USD năm 2019 lên 5,8 triệu USD năm 2020 và 8,8 triệu USD năm 2021.

Công nghệ 32nm

Đối với phần lớn người tiêu dùng, con số "nm" càng nhỏ thường được hiểu là càng hiện đại vì bóng bán dẫn càng nhỏ thì chip càng chứa được nhiều mạch điện, xử lý càng nhanh và tốn ít điện hơn. Hiện nay, các dòng chip tiên tiến nhất thế giới đã đạt đến kích thước 3nm, 5nm và TSMC thậm chí đang lên kế hoạch cho 1nm. Vậy chip 32nm là gì và nó đứng ở đâu?

Theo định nghĩa kỹ thuật từ OECD và Intel, 32nm thuộc dải công nghệ "mature nodes" hay còn gọi là nút công nghệ trưởng thành/công nghệ chín muồi - tức là công nghệ đã ra đời lâu, hoạt động ổn định và đáng tin cậy.

Cụ thể, nó nằm trong phân khúc từ 22nm đến dưới 45nm. Đây là thế hệ công nghệ từng là bước đột phá lớn của Intel vào năm 2009, sử dụng bóng bán dẫn cổng kim loại high-k thế hệ thứ hai - một loại vật liệu đặc biệt giúp ngăn dòng điện bị rò rỉ ra ngoài, giúp chip chạy mát hơn và tiết kiệm pin hơn so với công nghệ cũ.

Nếu như các chip dưới 6nm (như 3nm, 5nm) là "bộ não" siêu việt dành cho trí tuệ nhân tạo (AI), siêu máy tính, điện thoại thông minh cao cấp và các ứng dụng quân sự tiên tiến, thì chip ở dải 32nm lại đóng vai trò là "hệ thần kinh" vận hành nền kinh tế thực tế.

Việc lựa chọn khởi đầu với 32nm thay vì chạy đua ngay lập tức với các tiến trình nhỏ hơn xuất phát từ những phân tích thực tế về nhu cầu thị trường và năng lực sản xuất.

Đối tác chiến lược

Trong Tuyên bố chung về quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt – Mỹ, hai bên ghi nhận tiềm năng to lớn của Việt Nam trở thành quốc gia chủ chốt trong ngành công nghiệp bán dẫn, hai Nhà Lãnh đạo Việt Nam và Hoa Kỳ đều ủng hộ sự phát triển nhanh chóng của hệ sinh thái bán dẫn tại Việt Nam và hai bên sẽ tích cực phối hợp nhằm nâng cao vị trí của Việt Nam trong chuỗi cung bán dẫn toàn cầu.

Việt Nam và Hoa Kỳ tuyên bố khởi động các sáng kiến phát triển nguồn nhân lực trong lĩnh vực bán dẫn, trong đó Chính phủ Hoa Kỳ sẽ cấp khoản tài trợ gieo mầm ban đầu trị giá 2 triệu USD, cùng với các khoản hỗ trợ từ Chính phủ Việt Nam và khu vực tư nhân trong tương lai.

Nói tới chất bán dẫn không thể không nhắc tới Intel - một trong 3 nhà sản xuất bán dẫn hàng đầu thế giới, từ hơn 10 năm trước đã bắt đầu phát triển nhà máy sản xuất chip tại Việt Nam, với quy mô 1 tỷ USD. Năm 2021, Intel đã tăng vốn đầu tư dự án này lên gần 1,5 tỷ USD và đang có kế hoạch rót thêm hàng tỷ USD để mở rộng nhà máy tại Việt Nam.

Cùng với đó, Amkor Technology có trụ sở tại Arizona sẽ công bố bắt đầu hoạt động tại nhà máy hiện đại ở tỉnh Bắc Ninh vào tháng 10/2023, tổng vốn đầu tư cho dự án là 1,6 tỷ USD. Synopsys có trụ sở tại California đang triển khai một trung tâm ươm tạo và thiết kế chất bán dẫn phối hợp với Khu công nghệ cao TP.HCM. Marvell có trụ sở tại California sẽ công bố thành lập một trung tâm thiết kế chất bán dẫn đẳng cấp thế giới tại TP.HCM.

Cú bắt tay với NVIDIA

Thủ tướng Phạm Minh Chính đã tiếp ông Jensen Huang, nhà sáng lập, Chủ tịch Tập đoàn Nvidia và chứng kiến lễ ký thỏa thuận giữa Chính phủ Việt Nam và Tập đoàn NVIDIA về hợp tác thành lập Trung tâm nghiên cứu và phát triển trí tuệ nhân tạo (AI) của NVIDIA và Trung tâm dữ liệu AI tại Việt Nam.

Nhằm thể hiện quyết tâm và cam kết mạnh mẽ của Chủ tịch Jensen Huang trong việc biến Việt Nam thành "ngôi nhà thứ hai của NVIDIA". Thủ tướng Phạm Minh Chính đã có những cuộc trao đổi cởi mở và thân mật với nhà sáng lập tập đoạn này, qua đó thể hiện thiện chí và mức độ tin cậy cao trong mối quan hệ hợp tác song phương. Như đã phân tích, mối quan hệ hợp tác giữa hai bên sẽ tập trung vào phân khúc cao cấp nhất trong chuỗi cung ứng của NVIDIA, cụ thể là việc thành lập một trung tâm nghiên cứu và phát triển (R&D) về trí tuệ nhân tạo (AI) tại Việt Nam.

Đây sẽ là yếu tố cốt lõi trong việc xây dựng hệ sinh thái công nghệ. Trung tâm này không chỉ thu hút các doanh nghiệp cung cấp thiết bị cho trung tâm dữ liệu AI, mà còn như một thỏi nam châm, kéo theo những doanh nghiệp vệ tinh đến đầu tư, điển hình như Supermicro.

Mặc dù Việt Nam đã thu hút được sự đầu tư của những "gã khổng lồ" công nghệ toàn cầu như Samsung, Intel, Foxconn... nhưng chủ yếu vẫn là các nhà máy và tổ hợp sản xuất đơn giản, tận dụng lao động giá rẻ với giá trị gia tăng không cao. Việc thu hút NVIDIA đầu tư vào trung tâm R&D về AI tại Việt Nam sẽ tạo ra giá trị gia tăng vượt trội hơn rất nhiều.

Hiện tại, NVIDIA sở hữu đội ngũ nhân sự lên đến 28.000 kỹ sư, với vốn hóa thị trường đạt khoảng 3.600 tỷ USD, đứng đầu thế giới. Dự báo trong thời gian tới, hơn 100 kỹ sư sẽ làm việc tại trung tâm R&D AI của NVIDIA tại Việt Nam, và trong vòng 5 năm tới, số lượng nhân sự tại đây sẽ vượt qua con số 1.000 người.