Những năm qua, xe điện (Electric Vehicle – EV) đã được phát triển rất mạnh mẽ trên toàn cầu, đặc biệt là tại Việt Nam từ năm 2020 đến nay, và dần trở thành một trong những giải pháp quan trọng hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng không trong lĩnh vực giao thông và môi trường. Các nhà sản xuất EV đã dần tích hợp các tính năng thông minh để nâng cao giá trị sử dụng của xe điện bên cạnh những cải thiện về công nghệ pin, hệ thống sạc và quãng đường di chuyển của EV. Do vậy mà EV đang dần trở thành một phần của hệ thống năng lượng có khả năng lưu trữ và cung cấp điện thay vì chỉ là một phương tiện giao thông thông thường. 

Các công nghệ EV đang được đón nhận nhiều sự quan tâm là sạc hai chiều (Bidirectional Charging), cụ thể là Vehicle-to-Load (V2L) và Vehicle-to-Grid (V2G), những công nghệ này cho phép EV nhận điện theo hai chiều thay vì chỉ nhận, tuy nhiên hai công nghệ này lại có các cách sử dụng rất khác nhau. Trong khi V2L hướng tới việc đáp ứng các nhu cầu cuộc sống hằng ngày, thì V2G lại tập trung vào việc hỗ trợ vận hành hệ thống điện. 

Câu hỏi được đặt ra là liệu loại hình công nghệ nào sẽ phù hợp với nhu cầu sử dụng của người tiêu dùng Việt Nam trong bối cảnh chuyển dịch mạnh mẽ sang giao thông xanh như hiện nay.

V2L và V2G khác nhau như thế nào?

Công nghệ V2L có khả năng cấp nguồn điện trực tiếp cho các thiết bị bên ngoài mà không cần bất cứ bộ phận chuyển đổi bổ sung phức tạp nào, khiến nó trở thành một nguồn điện di động linh hoạt, gần gũi với nhu cầu sử dụng hằng ngày của chủ sở hữu và đã xuất hiện trên các mẫu xe điện hiện nay. Có thể coi đây là nguồn điện rất phù hợp cho các mục đích cắm trại, tổ chức hoạt động ngoài trời hay đơn giản là nguồn dự phòng khi mất điện. Người dùng xe điện đánh giá đây là công nghệ dễ tiếp cận và mang lại giá trị thực tiễn ngay lập tức.

Công nghệ V2G lại có cách tiếp cận khác, khi công nghệ này cho phép xe điện cung cấp điện trở lại lưới điện khi cần thiết với nhiều lợi ích như cân bằng phụ tải và tham gia các dịch vụ phụ trợ. Việc triển khai V2G trong thực tế đòi hỏi phải có hạ tầng sạc hai chiều tiên tiến, hệ thống điều khiển và các chính sách quản lý phù hợp giữa doanh nghiệp điện lực, nhà sản xuất và cả những người sở hữu xe điện, khiến công nghệ này trở nên  khó tiếp cận hơn so với V2L. Là một trong những công nghệ quan trọng đối với tương lai của hệ thống điện thông minh và hướng tới phát thải ròng bằng không, việc phát triển công nghệ V2G là cần thiết. Khi số lượng xe điện được sử dụng nhiều hơn, chúng sẽ như một nguồn lưu trữ phân tán với số lượng khổng lồ, có thể tham gia hỗ trợ lưới điện trong các khoảng thời gian cao điểm và giúp cân bằng năng lượng tái tạo. Việc chưa có khung pháp chế và hệ sinh thái đồng bộ khiến cho V2G chưa hấp  dẫn với người tiêu dùng. Điều này xuất phát từ những nghi ngờ về tuổi thọ pin, chi phí sở hữu cũng như chi phí mà họ nhận được khi tham gia.

Xu hướng trên thế giới

Hiện nay trên thế giới, V2L vẫn là công nghệ đang được thương mại hóa nhanh hơn V2G. Rất nhiều hãng sản xuất ô tô điện như VinFast, Hyundai, Kia, BYD hay Tesla đã và đang trang bị tính năng này trên các dòng xe điện của họ nhằm tăng tính tiện dụng cho khách hàng. V2L được coi là tính năng đặc biệt, rất được ưa chuộng tại những khu vực thường xuyên tổ chức hoạt động ngoài trời hoặc những khu vực có nguy cơ mất điện.

Còn đối với V2G, đây lại là công nghệ được xem như xu hướng dài hạn của ngành năng lượng khi Nhật Bản, Anh, Hà Lan và Hoa Kỳ đang lên kế hoạch triển khai nhiều dự án thí điểm nhằm sử dụng xe điện như nguồn lưu trữ năng lượng để điều phối cân bằng phụ tải và hỗ trợ lưới điện. Mặc dù chưa được thương mại hóa rộng rãi,  V2G vẫn được đánh giá là sẽ đóng vai trò quan trọng trong lưới điện thông minh khi số lượng xe điện tiếp tục tăng.

Người tiêu dùng Việt Nam sẽ lựa chọn công nghệ nào?

Trong bối cảnh các chính sách của chính phủ về xe điện như hiện nay, V2L vẫn được xem là lựa chọn phù hợp hơn với người tiêu dùng Việt Nam vì công nghệ này có thể được sử dụng ngay trên nhiều mẫu xe điện mà không cần thay đổi hạ tầng hoặc đầu tư thêm thiết bị. Nó giúp cho chủ sở hữu xe điện có thể tiện dụng trong nhu cầu sử dụng của họ đối với việc phục vụ kinh doanh nhỏ lẻ, các chuyến đi du lịch và khi có sự cố mất điện xảy ra, khiến công nghệ V2L trở nên rất  thực tế. 

Với V2G, đây là công nghệ có tiềm năng rất lớn nhưng lại gặp nhiều thách thức trong quá trình triển khai. Việt Nam vẫn chưa phổ biến các trạm sạc hai chiều, cùng với đó, các tiêu chuẩn kỹ thuật và cơ chế mua bán điện vẫn đang được nghiên cứu. Chính vì điều này, trong ngắn hạn, V2L sẽ tiếp tục được người dùng ưu tiên hơn trong khi V2G phù hợp với định hướng phát triển lâu dài.

Tiềm năng – Cơ hội phát triển

Cùng với mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, Việt Nam đang thúc đẩy phát triển giao thông xanh và năng lượng tái tạo. Đây là cơ hội để cả V2L và V2G mở rộng ứng dụng.

V2L sẽ phát triển nhanh nhờ được tích hợp trực tiếp trên các mẫu xe điện mới, giúp tăng giá trị sử dụng mà không cần đầu tư hạ tầng bổ sung. Trong khi đó, V2G có tiềm năng trở thành một phần của lưới điện thông minh khi hệ thống sạc hai chiều, chính sách và thị trường điện được hoàn thiện. Đồng thời, sự phát triển của hai công nghệ cũng tạo cơ hội cho các lĩnh vực như bộ sạc hai chiều, phần mềm quản lý năng lượng và các dịch vụ năng lượng số.

Kết luận

V2L và V2G không phải là hai công nghệ được sinh ra nhằm thay thế lẫn nhau mà để bổ sung cho nhau trong hệ sinh thái xe điện, với ưu điểm về sự tiện lợi và đáp ứng nhu cầu sử dụng hằng ngày, khiến V2L hiện đang được ứng dụng rộng rãi hơn tại Việt Nam. Trong khi V2G lại là hướng đi tương lai, hiện nay tại Việt Nam vẫn chưa phổ biến các trạm sạc hai chiều, cùng với đó, các tiêu chuẩn kỹ thuật và cơ chế mua bán điện vẫn đang được nghiên cứu.